Prowadzisz działalność i pobierasz wcześniejszą emeryturę lub rentę? Uważaj na aktualne limity ZUS.

Łączenie prowadzenia działalności gospodarczej z pobieraniem wcześniejszej emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy jest możliwe, ale wymaga dużej ostrożności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych kontroluje dodatkowe przychody świadczeniobiorców, a przekroczenie ustawowych progów może spowodować zmniejszenie, a w niektórych przypadkach nawet zawieszenie wypłaty świadczenia.

Największe ryzyko polega na tym, że zasady nie zawsze są intuicyjne. Przedsiębiorcy często zakładają, że dla limitów ZUS liczy się po prostu suma faktur wystawionych w danym miesiącu. To błąd. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą zasady ustalania przychodu dla celów zmniejszenia lub zawieszenia emerytury albo renty są szczególne.

Dlatego jeżeli prowadzisz firmę i pobierasz wcześniejszą emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo inne świadczenie objęte limitami, warto regularnie kontrolować swoją sytuację.

Aktualne limity dorabiania do emerytury i renty od 1 marca 2026 r.

Limity dorabiania do wcześniejszej emerytury i renty nie są stałe. Zmieniają się co kwartał, ponieważ zależą od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa GUS. ZUS stosuje dwa progi: 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia. Od 1 marca 2026 r. obowiązują następujące miesięczne limity brutto:

• Do 6 438,50 zł brutto miesięcznie
  Dodatkowy przychód mieści się w bezpiecznym limicie. Świadczenie z ZUS powinno być wypłacane w pełnej wysokości.
  
• Powyżej 6 438,50 zł do 11 957,20 zł brutto miesięcznie
  Świadczenie może zostać zmniejszone o kwotę przekroczenia dolnego limitu, ale nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia.
  
• Powyżej 11 957,20 zł brutto miesięcznie
  ZUS może zawiesić wypłatę wcześniejszej emerytury albo renty. 

Ważne: powyższe kwoty obowiązują od 1 marca 2026 r. i należy je ponownie sprawdzić przy kolejnej zmianie limitów, czyli od 1 czerwca 2026 r.

Maksymalne kwoty zmniejszenia świadczenia

Jeżeli przychód przekracza 70% przeciętnego wynagrodzenia, ale nie przekracza 130%, ZUS nie zawsze zabiera całą nadwyżkę bez ograniczeń. Obowiązują maksymalne kwoty zmniejszenia. Od 1 marca 2026 r. wynoszą one:

• 989,41 zł — dla emerytur oraz rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
  
• 742,10 zł — dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
  
• 841,05 zł — dla rent rodzinnych, do których uprawniona jest jedna osoba.

W praktyce oznacza to, że samo przekroczenie dolnego limitu nie zawsze pozbawia świadczeniobiorcę dużej części świadczenia, ale zawsze wymaga prawidłowego rozliczenia z ZUS.

Kogo limity ZUS nie dotyczą?

Co do zasady limity dorabiania nie dotyczą osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, czyli:

• 60 lat — kobiety,
• 65 lat — mężczyźni.

Takie osoby mogą dorabiać bez limitów, a ZUS nie zmniejszy ani nie zawiesi emerytury tylko z powodu dodatkowego przychodu.

Jest jednak ważny wyjątek. Jeżeli emerytura została podwyższona do kwoty minimalnej, dodatkowy przychód może wpłynąć na prawo do tej dopłaty. Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1 978,49 zł brutto. Jeżeli osoba z emeryturą podwyższoną do minimum osiągnie przychód wyższy niż kwota dopłaty do minimum, ZUS wypłaci emeryturę bez tego podwyższenia.

Bez ograniczeń mogą dorabiać również m.in. osoby pobierające rentę wojskową albo wojenną, jeżeli niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową, osoby otrzymujące rentę rodzinną po takich inwalidach oraz świadczeniobiorcy, których renta rodzinna jest korzystniejsza od ustalonej emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.

Największa pułapka dla przedsiębiorców: do limitu nie liczy się po prostu suma faktur

Wielu przedsiębiorców błędnie zakłada, że dla limitów dorabiania do wcześniejszej emerytury lub renty liczy się sprzedaż z faktur wystawionych w danym miesiącu. To uproszczenie może prowadzić do błędnych decyzji.

W przypadku emerytów i rencistów prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą za przychód wpływający na zmniejszenie albo zawieszenie świadczenia przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.

Oznacza to, że samo przesunięcie faktury na kolejny miesiąc nie jest właściwym sposobem kontrolowania limitów ZUS. Kluczowe jest prawidłowe ustalenie, jaka kwota stanowi przychód brany przez ZUS pod uwagę w danym przypadku. Trzeba przy tym uważać, aby nie mylić zasad dotyczących:

• podatku dochodowego,
• składki zdrowotnej,
• składek społecznych,
• limitów dorabiania do emerytury lub renty.

To cztery różne obszary, które w praktyce często są ze sobą mylone.

Jakie przychody wpływają na zmniejszenie albo zawieszenie świadczenia?

ZUS wskazuje, że zmniejszenie albo zawieszenie świadczenia zależy od przychodów, od których obowiązkowe są składki na ubezpieczenia społeczne. Chodzi m.in. o przychody z umowy o pracę, umowy zlecenia czy pozarolniczej działalności gospodarczej.

W przypadku renty socjalnej trzeba zachować szczególną ostrożność, ponieważ katalog przychodów wpływających na zawieszenie świadczenia jest szerszy. Dlatego przed podjęciem działalności, podpisaniem umowy zlecenia, zwiększeniem skali firmy albo zmianą sposobu opłacania składek warto sprawdzić, czy dana sytuacja nie wpłynie na wypłatę świadczenia.

Obowiązki wobec ZUS: zgłoszenie i rozliczenie roczne

Osoby, których dotyczą limity dorabiania, muszą poinformować ZUS o podjęciu działalności zarobkowej oraz o przewidywanej wysokości przychodu. Można to zrobić na formularzu ZUS EROP.

To jednak nie wszystko. Co roku, najpóźniej do końca lutego, trzeba przekazać do ZUS zaświadczenie płatnika składek albo własne oświadczenie o wysokości przychodów osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym. Na tej podstawie ZUS sprawdza, czy świadczenie było wypłacane w prawidłowej wysokości.

Brak zgłoszenia może być kosztowny. Jeżeli świadczeniobiorca osiągał przychody i nie poinformował o tym ZUS, Zakład może zażądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za 3 lata wstecz. Jeżeli przychód został zgłoszony, ewentualny zwrot obejmuje zasadniczo ostatni rok.

Rozliczenie miesięczne czy roczne?

ZUS może rozliczyć przychód miesięcznie albo rocznie. To ważne, bo w praktyce przychody przedsiębiorcy lub osoby dorabiającej mogą być nierównomierne. W jednym miesiącu limit może być przekroczony, a w innym nie.

Dobrze przygotowana analiza pozwala sprawdzić, który wariant rozliczenia jest korzystniejszy. W niektórych sytuacjach rozliczenie roczne może ograniczyć negatywne skutki chwilowych przekroczeń, ale nie należy przyjmować tego automatycznie. Wszystko zależy od konkretnego świadczenia, wysokości przychodów i okresów ich osiągania.

Najczęstsze błędy, które mogą kosztować utratę części świadczenia

Z naszego doświadczenia wynika, że przedsiębiorcy łączący działalność z wcześniejszą emeryturą albo rentą najczęściej popełniają następujące błędy:

• korzystają z nieaktualnych limitów, mimo że progi zmieniają się kwartalnie,
• mylą sprzedaż z faktur z przychodem branym pod uwagę przez ZUS,
• zakładają, że forma opodatkowania automatycznie decyduje o limicie ZUS,
• nie informują ZUS o podjęciu działalności albo dodatkowej pracy,
• zapominają o rozliczeniu rocznym do końca lutego,
• mylą zasady dla wcześniejszej emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej, świadczenia przedemerytalnego i emerytury po osiągnięciu wieku powszechnego,
• nie sprawdzają, czy emerytura została podwyższona do kwoty minimalnej,
• zakładają, że skoro działalność jest „niewielka”, to nie trzeba jej zgłaszać do ZUS.

Prowadzenie działalności i jednoczesne pobieranie wcześniejszej emerytury albo renty wymaga stałej kontroli. Tu nie wystarczy sprawdzić limitów raz w roku. Progi zmieniają się kwartalnie, a błędne rozliczenie może oznaczać zmniejszenie świadczenia, zawieszenie wypłaty albo obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot.

Prowadzisz działalność i pobierasz wcześniejszą emeryturę albo rentę?

W Biurze Rachunkowym PERFECTA od 25 lat wspieramy przedsiębiorców w bezpiecznym prowadzeniu firmy i rozliczeniach z ZUS. Nasz 30-osobowy zespół ekspertów pomaga ustalić, czy dodatkowy przychód wpływa na świadczenie, jak prawidłowo zgłosić go do ZUS i jak przygotować roczne rozliczenie.

Nie ryzykuj zwrotu świadczeń ani niepotrzebnych sporów z ZUS. Skontaktuj się z nami — przeanalizujemy Twoją sytuację, sprawdzimy aktualne limity i pomożemy dobrać bezpieczny model rozliczeń.


Autor: Monika Kala-Gruba, Kierownik działu kadr i płac